نام کاربری :
کلمه عبور :

کد امنیتی :

« عضویت رایگان در سایت »

« رمز خود را فراموش کردم ام »

« حساب من غیر فعال است »

« نمیتوانم به سیستم وارد شوم »

 

 

 

 


سه شنبه 21 آبان 1398
ش ی د س چ پ ج
        1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 31
14. ربيع‌الاول 1441
2019 Nov 12

 

 

 

مشاهده کامل خبر
معاون مدیرکل سر صحنه صنایع دستی      

به ابتکار روزنامه آوا انجام شد

معاون مدیرکل سر صحنه صنایع دستی

*حسین زاده

 با توجه به خشکسالی های مداوم در استان خراسان جنوبی و مشکلاتی که به لحاظ کم آبی برای کشاورزان این استان به وجود آمده، اهمیت رونق صنایع دستی به ویژه در روستاها با هدف جلوگیری از مهاجرت روستائیان بیش از پیش مورد توجه قرار گرفته است.
متأسفانه بسیاری از صنایع دستی سنتی ما در خراسان جنوبی و به ویژه شهر بیرجند درحال نابودی است و اگر به معدود افرادی که عاشقانه و با تحمل سختی های
فراوان برخی از این هنرها را تا به امروز زنده نگه داشته و یک تنه بار حفظ صنایع دستی این منطقه را به دوش می کشند، توجه نشود و مشکلات عدیده آنان رفع نشود به طور قطع چراغ بسیاری از این هنرهای منحصر به فرد و خاطره انگیز برای همیشه خاموش خواهد شد و به تاریخ این دیار خواهد پیوست. هنرها و صنایعی که به عنوان یکی از ابعاد مهم هویتی مردم این دیار از نسل های
گذشته به ما رسیده و با همت و پشتکار ستودنی عده ای عاشق و دلسوز اما معدود و اندک در گمنامی و تنهایی، نقش های آخر حیات خود را می کشد که امیدواریم با تدابیر و راهکارهای اساسی و البته عاجل، بار دیگر احیا گردیده و جانی دوباره در کالبد بی رمق و نیمه جان این صنایع سنتی و هنرهای ارزشمند دمیده شود.

در گذشته دوخت کفش های بیرجندی خیلی رونق داشت

با این هدف، گزارشگر روزنامه با ابتکار و پیگیری گروه گزارش با معاون جدید هنرهای سنتی و صنایع دستی اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خراسان جنوبی در دیدار با چند تن از اساتید پیشکسوت صنایع دستی سنتی بیرجند همراه شد و پای صحبت ها و درددل های آنان نشست.
دیدارها از بازار قدیمی بیرجند و از کوچه منتهی به دبستان حکیم نزاری که تقریبا هنوز هم حال و هوای گذشته را دارد آغاز شد و ابتدا به سراغ محمد حمیدی نژاد (کچولی سابق) تولید کننده کفش های دست دوز بیرجندی رفتیم. او که با 76 سال سن همچنان با عشق و علاقه ای وصف ناپذیر مشغول به دوخت کفش است، گفت: عموهای مرحومم به کار کفاشی مشغول بودند و من هم از بچگی به این کار علاقمند شدم و در کنار آنها این حرفه را آموختم. البته این حرفه در آن زمان در بیرجند بسیار رونق داشت به طوری که هرکس فرزند پسری داشت او را برای شاگردی به کفاشی می فرستاد.
اینجا بازار ارسی دوزها بود و در قسمت دیگری از بازار بیرجند کفش های زنانه با پاشنه های استخوانی تولید می کردند و در محدوده ای دیگر هم چیت دوزها مستقر بودند که با برش دادن لاستیک فرسوده کامیون ها چیت های
چرمی می دوختند که بیشتر مورد استفاده چوپان ها و کشاورزان قرار می گرفت.

هر کفش دوزی 5 تا 7 کارگر داشت

خلاصه هر کفش دوزی 5 تا 7 کارگر داشت و کیفیت کار و دوام کفش های تولیدی هم بالا بود و با آنکه کفش ها
در کوه و سنگ استفاده می شد اما حداقل 2 سال ماندگاری و دوام داشت. به هر حال در سال 1339 بود که به اتفاق برادرم کار می کردیم و 15 یا 16 کارگر داشتیم. در آن زمان اداره کار وجود نداشت و برای گرفتن کارگر سختگیری نمی شد.
شاگردها به استادهای خود احترام خاصی می گذاشتند که در حال حاضر آن احترام استاد و شاگردی از بین رفته است. در آن زمان اگر کارگری را به دلیل سرپیچی و تخلف بیرون می کردی، دیگر کسی در شهر به او کار نمی داد.
حمیدی نژاد در ادامه گفت: در دهه 40 و سال های 43 یا 44 بود که کفش های ملی و بلا با کیفیت های خوب و قابل قبول به بازار آمد و کار ما تقریبا به تعطیلی کشیده شد. با توجه به شناختی که در شهر از من داشتند فردی با اشاره به اینکه در کیش به کارگر نیاز است از من خواست تا 100 نفر کارگر برای آنجا پیدا کنم که من 67 نفر کارگر جمع کردم و به اتفاق به کیش رفتیم. در آن زمان کیش حتی یک موتور برق هم نداشت و آب شرب آنجا آلوده بود و به نحوی که به محض خوردن آب دچار دل پیچه شدید می شدیم. ضمن اینکه هوای کیش هم بسیار شرجی و نامساعد بود و ما در چنین وضعیتی، 5 سال کار کردیم که من انباردار و مسئول خرید بودم.
پس از آن یک سال در شمال کشور و 5 سال هم در شیراز کار کردم. پس از 11 سال به بیرجند برگشتم و از سال 59 با توجه به علاقه ای که داشتم کار کفش دوزی سنتی را از سر گرفتم و 4 یا 5 کارگر هم داشتم.

با سن و سال بالا و به کمک عصا به محل کار می آیم

وی اظهار داشت: در حال حاضر با این سن و سال بالا و در حالی که با کمک عصا راه می روم به کارم در یک مغازه کوچک اجاره ای ادامه می دهم و این در حالی است که کمتر کسی رغبت می کند کفش های تولیدی مارا خریداری کند با آنکه این کفش ها هم به لحاظ قیمتی مناسب تر است و هم به لحاظ دوام و کیفیت مطمئن تر می باشد. هزینه های زندگی زیاد است و درآمد ناکافی و بچه ها و جوانان هم دیگر علاقه ای به آموختن این حرفه ندارند. ضمن اینکه اگر هم علاقه ای باشد با توجه به هزینه های بالای بیمه و ... امکان استخدام کارگر وجود ندارد و در صورت تداوم این وضع در آینده ای نزدیک دیگر اثری ازکفش دوزی سنتی در بیرجند نخواهد ماند. در حال حاضر حتی برای تأمین مواد اولیه مورد نیاز هم مشکل داریم. کلام آخر اینکه این هنر به شدت نیازمند حمایت و معرفی است.
در ادامه به سراغ محمد علی هوشیار 79 ساله که محل کارش در قسمت جنوبی بازار بیرجند قرار دارد رفتیم. وی با بیان اینکه از سال 57 در همین مغازه مشغول به کار است، گفت: پیش از آن به مدت 13 سال در میدان امام (ره) فعلی (جنب پمپ بنزین) به کار دوخت کفش های سنتی بیرجند مشغول بودم.

اوضاع تولید کفش های دست دوز سنتی سال به سال و روز به روز بدتر می شد

هوشیار با اشاره به اینکه این حرفه را از حدود 10 سالگی و با شاگردی نزد مرحوم غلامرضا ریاسی و مرحوم سید موسی حسینی شروع کردم، گفت: در آن زمان خیلی ها به کار تولید کفش دست دوز مشغول بودند و محوطه جنوبی بازار همه کفاشی بود که مغازه های قدیمی در حال حاضر تخریب شده است. آن زمان هر کفاشی 5 یا 6 کارگر داشت اما امروز اوضاع بر وفق مراد نیست و به خصوص از وقتی که کفش های چینی به بازار آمده وضع بدتر هم شده است و بعضاً مشتری های قدیمی و یاکشاورزان که ممکن است از روستاها گذرشان به اینجا بیفتد کفش های دست دوز ما را می خرند و اوضاع سال به سال و روز به روز بدتر می شود و بدون شک با این وضعیت این هنر به کلی از بین خواهد رفت. وی تصریح کرد: کفش های امروزی ظاهر و زیبایی دارد اما هرگز دوام و کیفیت کفش های
 قدیمی را ندارد.

از پس هزینه های کارگر و شاگرد بر نمی آییم

هوشیار در پایان گفت: در شرایط فعلی کار برای ما هم به صرفه نیست تا چه رسد به اینکه بخواهم کارگر و شاگرد هم بگیریم و هزینه های سنگین بیمه و حق و حقوق کارگر را هم بپردازیم. ضمن اینکه کسی هم علاقمند به یادگیری این کار نیست.
سپس به منزل و در واقع همان کارگاه خراط قدیمی شهر یعنی گل محمد غریب زاده رفتیم.
غریب زاده گفت: 72 سال سن دارم و از حدود 10 سالگی به کار خراطی علاقمند شدم و در کنار مرحوم پدرم که خراطی می کرد این کار را آموختم. در آن زمان تولیدات خود را که شامل چرخ و دوک نخریسی، جلک، شانه سر و ...
بود به صورت دوره گردی در روستاها به فروش
 می رساندیم و این تولیدات در بین کشاورزان و دامداران و روستائیان مشتری های زیادی داشت.

نگران از بین رفتن هنر خراطی هستم

وی بابیان اینکه در گذشته تعداد زیادی به کار خراطی مشغول بودند، افزود: در حال حاضر اکثر آنها یا از بین رفته اند یا شغل خود را عوض کرده اند و در حال حاضر به سبک سنتی فقط من در بیرجند به این کار ادامه می دهم
اما همانطور که می بینید از روی اجبار در زیرزمین نامناسب منزلم مشغول هستم و حداقل چنانچه حمایت شوم تا بتوانم همین زیرزمین منزل را برای ادامه کارم سر و سامان دهم مشکل دیگری نخواهم داشت. غریب زاده اظهار کرد: الان بیشتر به تولید کارهای دکوری مشغول هستم و سرمایه من همین هنرم است و همین هنری را که پدرم به من آموخته ارزشش را از هر ثروتی بیشتر می دانم
اما به هر حال نگران از بین رفتن این هنر هستم و از مسئولین می خواهم که زمینه را برای آموزش این هنر به جوانان علاقمند فراهم نماید.
در ادامه به سراغ تنها سفالگر سنتی شهر بیرجند رفتیم. حسین مقدم 40 ساله که او نیز در حیاط و زیرزمین کوچک منزلش به سفالگری سنتی مشغول است، با اشاره به اینکه سفالگری شغل پدرم بود و او نیز از پدربزرگم این حرفه را آموخته بود، گفت: از بچگی به این حرفه علاقمند بودم و در حال حاضر نیز به خاطر همان علاقه و البته زنده نگه داشتن حرفه پدر و پدربزرگم به صورت سنتی سفالگری را ادامه می دهم و تنها فردی هستم که با این روش در بیرجند کار می کنم.

سفالگری سنتی برای ماندگاری نیازمند حمایت است

وی افزود: با توجه به این که سرمایه ای ندارم مجبور شدم در منزلم و در محیطی نامناسب و کوچک کار کنم و لذا این حرفه در معرض دید نیست و نیاز به معرفی دارد . در بین جوانان و قشر دانشجو علاقمندان زیادی هستند که دوست دارند سفالگری سنتی را یاد بگیرند و چنانچه مسئولین امر زمینه را فراهم کنند من هم خیلی استقبال می کنم تا این هنر را به علاقمندان آموزش دهم و از به فراموشی سپرده شدن آن جلوگیری نمایم.مقدم تصریح کرد: در گذشته اینجا (کاظمیه) به محله داشگری معروف بود . البته این محله مسکونی نبود و چندین کوره اینجا فعال بود و سفالگر ها برای کار به این محدوده می آمدند اما متاسفانه همه آنها که قدیمیهای این حرفه بودند از بین رفته اند.
وی در پایان گفت: سفالگری سنتی برای ماندگار شدن نیازمند حمایت و سرمایه گذاری است در غیر این صورت تنها نام و خاطره ای از این هنر در اذهان باقی خواهد ماند.
 در پایان این دیدارها معاون هنرهای سنتی و صنایع دستی اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان به سؤالات ما پاسخ داد.

آخرین اقدامات انجام شده در خصوص حمایت از صنایع دستی

حسین عباس زاده گفت: معاونت صنایع دستی در قالب تدوین برنامه های کوتاه مدت و بلند مدت در سه دفتر برنامه ریزی و حمایت از تولید، بازرگانی، آموزش و توسعه و ترویج از صنایع دستی استان حمایت های لازم را به عمل می آورد. وی برگزاری دوره های آموزشی در سطوح مختلف مقدماتی، تکمیلی و به آموزی در مراکز آموزشی سطح استان، آموزش شاغلین صنایع دستی، صدور مجوزهای 3 گانه، اجرای طرح های پژوهشی، ارائه برنامه های ترویجی، تجلیل از پیشکسوتان در رشته هایمختلف صنایع دستی، برگزاری نمایشگاه های استانی، ملی و منطقه ای، فراهم آوردن حضور رایگان هنرمندان در نمایشگاه های داخل و خارج از استان، اجرای طرح هاو مشوق های حمایتی مخصوص صنعتگران صنایع دستی شامل: طرح تکریم هنرمندان پیشکسوت و معمر، بیمه (از ابتدای اجرای قانون بیمه های اجتماعی قالیبافان و بافندگان فرش و شاغلان صنایع دستی شناسنامه دار تاکنون 340 نفر از هنرمندان فعال و واجد شرایط استان از مزایای بیمه مذکور بهره مند گردیده اند)، تسهیلات، یارانه های سوختی و معافیت های مالیاتی، راه اندازی کارگاه های تولید زنده در سطح شهرستان های استان با اولویت رشته های فراموش شده یا در حال فراموشی، استانداردسازی محصولات صنایع دستی، استانداردسازی رشته های صنایع دستی، تجهیز کارگاهی صنایع دستی، بسته بندی، ارائه مشاوره و ... بخشی از اقدامات معاونت هنرهای سنتی و صنایع دستی جهت حفظ و احیای صنایع دستی بومی در حال فراموش شدن، راه اندازی خانه صنایع دستی استان در مجموعه باغ و عمارت رحیم آباد با اختصاص فضای کارگاهی به هنرمندان شاخص و فعال، تجهیز و کارگاه های مذکور را از تازه ترین اقدامات معاونت صنایع دستی در جهت حمایت از هنرمندان صنایع دستی ذکر کرد.

بازارچه صنایع دستی در محل پارک توحید ایجاد می شود

عباس زاده در خصوص ایجاد امکان عرضه محصولات صنایع دستی: خراطی، آهنگری، سفالگری و ... در بازارچه صنایع دستی نیز گفت: بازارچه مناسبتی و فصلی عرضه مستقیم تولیدات صنایع دستی در باغ و عمارت اکبریه محل ارائه محصولات صنایع دستی تولید شده توسط هنرمندان شاخص استان می باشد. این اقدام فرهنگی در راستای کاربری فرهنگی ابنیه تاریخی، بازاریابی تولیدات صنایع دستی و در جهت شناسایی و معارفه کاربردهای مختلف تولیدات صنایع دستی و نیز فراهم نمودن زمینه تعامل صنعتگران و همچنین استمرار فرهنگ استفاده از محصولات صنایع دستی بومی و آشنایی عموم با صنایع دستی بومی و سنتی منطقه و اصالت های فرهنگی و همچنین کمک به بازاریابی و فروش کالاهای تولیدی صنعتگران صورت گرفته است. وی افزود: ایجاد بازارچه دائمی در محل پارک توحید از برنامه های در دست اقدام معاونت صنایع دستی استان می باشد. اولویت اصلی در بازارچه های صنایع دستی حضور رشته های بومی استان می باشند که با توجه به بومی بودن رشته های فوق الذکر حضور این رشته های بلامانع می باشند.
معاون هنرهای سنتی و صنایع دستی اداره کل میراث فرهنگی و صنایع دستی و گردشگری استان درباره امکان ایجاد مرکز عرضه صنایع دستی در تیمچه های بازار بیرجند هم اظهار کرد: ایجاد بازارچه صنایع دستی در محل پارک توحید با توجه به حجم بالای تردد عموم مردم در مکان مذکور از جمله برنامه های در دست اقدام این اداره کل می باشد که در صورت تحقق این کار، مرکزی مناسب برای عرضه صنایع دستی در مرکز استان خواهد بود. اما با توجه به نبود فضای مناسب برای عرضه و فروش در شهرستان های استان در دسترس بودن مکانی برای ارائه تولیدات هنرمندان شهرستانی بسیار ضروری به نظر می رسد که با توجه به وجود مشکل در نقدینگی هنرمندان و عدم توان اقتصادی عموم جامعه جهت خرید کالای صنایع دستی و از سویی هزینه های بالای اجاره فضاهای موجود در نیمچه های بازار ایجاد مرکز عرضه محصولات صرفاً صنایع دستی مقرون به صرفه نمی باشد.
 


گروه خبری : گزارش اجتماعی
منبع :
آخرین ویرایش : 1394/02/08 -- 20:48:18
نویسنده : واحد تحریریه
تعداد بازدید : 1042

نسخه امروز آوا

آرشیو روزنامه آوای خراسان جنوبی

نسخه امروز آوا

نسخه امروز آوا

 


نیازمندی ها رایگان

برای درج نیازمندی و آگهی های خود  کافی است درخواست خود را به شماره پیام کوتاه
3000272424

اس ام اس بزنید

 

 

روزنامه صبج استان خراسان جنوبی - آوای خراسان جنوبی


مدیریت و امور پشتیبانی : گروه نرم افزاری راک

RaakCMS

بانک ایمیلفروشگاه اینترنتی زیباسرا